شهرام شریعتی/ عضو هیأت رئیسه خانه اقتصاد ایران
استان کهگیلویه و بویراحمد بر خلاف تبلیغات منفی که در مورد محروم بودن آن مطرح است یکی از برخوردارترین مناطق کشور به شمار میآید وجود بزرگترین معادن و ذخایر قطعی و منابع احتمالی فسفات کشور، همچنین منابع بوکسیت و نیترات پتاسیم، وجود منابع آبی ارزشمند و محیط طبیعی بکر و طبیعت آرام، همچنین وجود سنگ مخزنهای هیدروکربوری و در پایان ارزش گردشگری تاریخی استان جزو اهم ویژگی های آن به شمار می آید.
وجود این همه امتیاز همزمان در هیچ کدام از نقاط دنیا، اصطلاح منفی منطقه محروم را به ذهن متبادر نمیسازد به همین دلیل باید به دنبال چرائی عدم سرمایه گذاری مناسب در صنایع استان بود.
سئوال اصلی این نوشتار این است که چرا سرمایه گذاران عمده کشور از حضور در استان وحشت دارند و چرا معدود شرکتهای سرمایه گذاری نیز که وارد استان میشوند پس از مدتی نسبت به ادامه حضور خود تجدیدنظر می کنند.
این نوشتار نه از روی وهم و حدس و گمان بلکه تجربه 5 سال حضور در استان به عنوان شرکت سرمایه گذاری معدنی است بنابراین تمامی مسائل و راه حل های این نوشتار کارشناسی بوده و امید است که سرمایه گذاران آتی و فعلی با دقت بیشتری نسبت به واقعیت ها واکنش نشان دهند.
در شاخص های مدیریتی برای تصمیم گیری های کلان در سازمان، چهار مولفه SWOT (نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصتها و تهدیدها) باید مدنظر قرار گیرد که هر کدام ازآنها از اهمیت خاص خود برخوردار هستند. هر چند که آیتم های مذکور در سازمانها و نظام های تصمیم گیر جنبه عمومی دارند ولی معیار سنجش بسیار خوبی برای موضوع اخیر به شمار می آیند.
الف –
Strength یا نقاط قوت: قوت ها همان منابع و توانائیهائی هستند که باید در اختیار باشد و به منظور یک مزیت رقابتی مورد استفاده قرا رمی گیرد.
- استان کهگیلویه و بویراحمد موقعیت های مناسب سرمایه گذاری را در خود جای داده است.
- منطقه مذکور به لحاظ طبیعی بسیار بکر بوده و برای جذب سرمایه در بخش گردشگری بسیار مناسب است.
- مردم منطقه مردمی ساده و خونگرم هستند و افراد شاخص بسیاری از آنها در بدنه مدیریتی کشور در سطح میانی و کلان حضور دارند که خود در برخی موارد می تواند کارساز باشد.
- معافیت از مالیات و نرخ متفاوت محاسبه انرژی و بیمه و گمرکات در منطقه بسیار حائز اهمیت است.
با در نظر گرفتن موارد فوق میتوان در شاخصهای مدیریتی، این استان را استانی مطلوب برای سرمایه گذاری محسوب نمود.
ب-
Weakness یا نقاط ضعف : نبودن بعضی از توانائیهای اساسی میتواند به یک سیستم صدمه بزند. بنابراین سرمایه گذاران باید نسبت به نقاط ضعف بسیار حساس عمل نمایند.
- نیروی کار متخصص در بسیاری از رشتههای فنی و مهندسی، همچنین افراد با تجربه و آموزش دیده و صنعتی وجود ندارد.
- در سیستم دولتی، نیروهای اداری، توان کافی برای ارائه مشاوره و خدمات مورد نیاز سرمایه گذاران را دارا نیستند.
- نیروهای دولتی عموماً کم تجربه بوده و با آئین نامهها و قوانین جدید، آشنائی لازم را ندارند.
- استان، فاقد زیرساخت های مناسب در همه نقاط می باشد.
- توصیه نامههای زیادی از سوی مدیران و مقامات استان به صورت شفاهی یا کتبی صادر میشود.
- امکانات لازم جهت سرمایهگذاری در استان فراهم نیست.
- تعهدی برای تفاهم ها و قراردادها چه به صورت کتبی و چه به صورت شفاهی از طرف استان وجود ندارد.
- پروژه های استان عموماً بسیار بلند مدت به نتیجه می رسند.
- معارضین محلی برای سرمایه گذاران عموماً مشکل ساز هستند.
- شبکه حمل و نقل و امکانات ترابری در استان محدود است و ماشین آلات راه سازی و صنعتی پیشرفته در استان وجود ندارد.
- تقریباً هیچ نمونه موفقی از سرمایه گذاری در استان برای کسب تجربه وجود ندارد.
- استان فاقد شرکت های مهندسین مشاور و پیمانکاران حرفه ای حتی متوسط می باشد.
- بودجه های حمایتی استان محدود وناچیز است.
فرصت ها: برای یک شرکت یا مجموعه و یا سازمان سرمایه گذار آیتم هائی وجود دارد که میتواند امیدواری ها و فرصتهای جدیدی را در آینده فراهم آورد.
1- به علت وجود ذخایر معدنی بسیار بزرگ، سرمایهگذاری حتی به صورت میان مدت می تواند فرصت های جدیدی را در اختیار سرمایه گذاران قرار دهد.
2- به علت بکر بودن منطقه، اولین سرمایه گذار میتواند فرصت های مناسبی را به خود اختصاص دهد.
3- نزدیکی به آبهای آزاد فرصت بسیار مغتنمی برای عرضه سریع محصول به بازار جهانی است.
تهدیدها: وجود برخی موانع می تواند نظام سازمانی را برای سرمایه گذار با چالش همراه سازد.
1- از سوی سازمان های متولی حمایت پی گیرانه و مصرانه ای برای سرمایه گذار وجود ندارد و به سرمایه گذار به چشم یک ارباب رجوع عادی نگریسته میشود.
2- عموماً همزمان باتیم سرمایه گذاری حاضر در منطقه با سایر تیمها بر سر یک پروژه خاص مذاکره میشود و همیشه سرمایه گذار خود را در محاصره تهدید رقبا می بیند.
با در نظر گرفتن موارد فوق پیشنهاد میگردد که سرمایه گذاران تمامی اولویت ها، امکانات، توانایی ها و ریسک های احتمالی ورود به منطقه را بررسی و پس از آن نسبت به اخذ تصمیم ورود اقدام نمایند.
برای سهولت ورود سرمایهگذاران و کاهش عوامل تنشزا مواردی پیشنهاد میگردد که بر مبنای آن سرمایهگذاری برای شرکتها با مشکل کمتری روبرو خوهد شد.
الف: در خصوص انتخاب سایتهای صنعتی و معدنی همچنین مکانیابی قطبهای سرمایه گذاری، دقت بیشتری از سوی متقاضیان سرمایه گذاری نسبت به سایر نقاط کشور به عمل آید و به بحث زیر ساخت ها با نگاهی ویژه ای نگریسته شود.
ب: از ورود به سرمایه گذاری برای مواردیکه نیروی متخصص در آن وجود ندارد به شدت پرهیز کنند و تا حد امکان از بحث ورود به آموزش نیروی انسانی برای فعالیتهای خاص دوری کنند.
ج: عموماً سرمایه گذاری در بحث گردشگری و صنایع تبدیلی استان نسبت به سرمایه گذاری در سایر بخشها از اولویت بالاتری برخوردار است.
د: بر اساس مندرجات تفاهم نامههای استانی نسبت به سرمایه گذاری تصمیمگیری نشود و تمامی تصمیمات تعهدآور با امضا یکی از مدیران ارشد کشوری انجام پذیرد.
هـ: نسبت به تملک قطعی اراضی مورد نیاز جهت سرمایه گذاری اطمینان یابند و معارضین محلی را بسیار جدی مورد بررسی قرار دهند.
و: محاسبات را به صورت کامل بر اساس آورده های سازمانی خود استوار سازند و بر روی کمک های مالی منطقه، حساب ویژه ای را باز نکنند.
ز: تا زمان استقرار صنایع از ورود به فعالیتهای عام المنفعه خودداری شود.
همچنین به مدیران ارشد کشور پیشنهاد می گردد که:
الف: با توجه به پتانسیل های منطقه همچنین عدم سابقه سرمایه گذاری موفق در استان به نظر میرسد باید مدیران توانمندتری برای سازمان های تصمیم گیر و تصمیم ساز در بحث جذب سرمایه انتخاب شوند .
ب: عدم وجود زیر ساختها در استان یکی از معضلات بزرگ سرمایه گذاران متقاضی ورود به امر سرمایهگذاری در استان محسوب میشود که باید رفع گردد و بهترین راه آن تدوین طرح زیر ساختهای کشور به صورت جامع است.
ج: توزیع رشته های فنی و حرفه ای و دانشگاهی در استان و کشور باید بر اساس نیازهای منطقه صورت پذیرد.
د: بودجه و ردیف خاص حمایت از سرمایه گذاران برای استان های محروم تائید و تصویب شود.
هـ: تشکیل مناطق ویژه و یا مناطق آزاد سرمایه گذاری برای استان بسیار حائز اهمیت است.
و: از مشاروان و پیمانکاران صنعتی و عمرانی در استان حمایت ویژه به عمل آید.
در پایان خاطر نشان می سازد که پیشنهادات و راهکارهای فوق بر اساس تجربه عملیاتی در منطقه تدوین گردیده و برای حضور سرمایه گذار در استان لازم و ضروری است و میتواند به رونق وشکوفائی منطقه کمک شایانی نماید.